De fascia is momenteel een ‘hot topic’. Een onderwerp waar we nog lang niet over zijn uitgeleerd en waar wetenschappers recent weer nieuwe ontdekkingen in hebben gedaan. Sommige geloven dat de fascia de ontbrekende schakel is bij het beter begrijpen van de werking van manuele therapieën.

Maar wat is precies de fascia? En welke rol en functie heeft de fascia in ons lichaam? We leggen het hieronder verder uit.

Een verwaarloosd onderwerp

Voorheen dacht men dat de fascia slechts een vlies was wat over de spier heen liep zonder enige functie. Pas heel recent zijn wetenschappers erachter gekomen dat de fascia wel degelijk een belangrijke rol heeft met betrekking tot de communicatie binnen het hele lichaam. Het heeft directe impact op het functioneren van het lichaam en de algehele gezondheid en welzijn. Dit betekent ook dat het de oorzaak kan zijn van pijn en mobiliteitsbeperkingen.

Betekenis

Het woord ‘fascia’ (ook wel fascie of fasciae) komt uit het Latijn en betekent band, bundel of verband.

Bindend communicatienetwerk

De fascia loopt door het gehele lichaam als beweegbare elastiekjes die lagen en structuren met elkaar verbinden en signalen doorgeven. Het is een omhullend, taai, driedimensionaal netwerk dat alles tot in de diepste lagen verbindt. Dit netwerk houdt je lichaam bij elkaar, houdt alle organen op hun plek en stabiliseert bewegingen tegen de zwaartekracht.
Op microscopisch niveau omhult fascia iedere cel van het lichaam. Volgens fascia onderzoeker Robert Schleip weegt dit orgaan gemiddeld 18-23 kilo. Waar we voorheen dachten dat de huid het grootste zintuig van de mens was, kennen deskundigen deze eigenschap nu toe aan de fascia.

Waar bestaat de fasciae uit?

Fasciae bestaat uit velen moleculen, maar voornamelijk uit de eiwitten collageen en elastine. Verder bestaat het uit groeifactoren (TGF en IGF), glycosaminoglycanen, proteoglycanen, degradatie enzymen (metalloproteinase), cytokinen en water.

De samenstelling van deze moleculen verandert tijdens veroudering. Collageen is een zeer belangrijk eiwit waar onze structuren uit bestaan. Het geeft ons lichaam en ook de fascia stevigheid.
Elastine zorgt voor soepelheid en flexibiliteit, waardoor de fascia kan uitrekken.
Samen zorgen deze eiwitten dat de fascia stevig en elastisch is.

De groeifactoren glycosaminoglycanen (GAG’s, hyaluronzuur onder andere) zorgen ervoor dat de lagen over elkaar heen kunnen glijden. Naarmate we ouder worden nemen de belangrijke eiwitten af in hoeveelheid en drogen de GAG’s uit. Hierdoor wordt de fascia stugger en kan het minder goed glijden, wat resulteert in een slechtere functie van het systeem.

Problemen tijdens veroudering

Naar mate we ouder worden vinden er veranderingen in cellen, weefsel en organen plaats. Dit leidt tot progressieve achteruitgang in fysieke prestaties. Veroudering wordt in verband gebracht met variërende dikte van de fascia wat specifiek is aan bepaalde zones van het lichaam:

Zo neemt de fascia dikte van het onderbeen af tot -25.8% als we ouder worden, terwijl de fascia bij de onderrug kan toenemen met 76.7%. Deze veranderingen kunnen de flexibiliteit van de ledematen laten afnemen. In deze verdikking van de fascia kunnen verklevingen en/of samenklonteringen zich ontwikkelen wat zich kan uiten in lage rugklachten. Jonge, gezonde mensen hebben vaak nog een egaal regelmatige structuur en functionele fascia.

Naast veroudering zijn er ook andere invloeden die effect hebben op de structuur en functie van de fascia. De fascia kan worden beschadigd door traumatische gebeurtenissen, verkeerde fysieke activiteit of chirurgie. Als gevolg hiervan worden herstelmechanismen geactiveerd om de oorspronkelijke structurele en functionele kenmerken van het weefsel te herstellen. Verandering van dat proces kan leiden tot spierskelet disfunctie en aandoeningen. Alle strategieën die de myofasciale regeneratie verbeteren, zijn dus essentieel. Er is een breed scala aan weefselmanipulatietechnieken voorgesteld om fasciale reparatie te verbeteren. Het is belangrijk om de zenuw en fascia mechanisch te stimuleren. Acties om mechanoreceptoractiviteit te vergroten kunnen nuttig zijn voor goed herstel.

Soepel houden van de fascia

Veroudering, een verkeerde houding, een ongezond eetpatroon, weinig beweging, blessures en ziekten hebben een negatieve invloed op de fascia. Wat soepel zou moeten zijn door het vocht in de GAG’s droogt uit en wordt plakkerig of zelfs hard. Er kunnen hierdoor soms voelbare, harde plekken ontstaan in het lichaam wat ook wel myofasciale triggerpoints worden genoemd. Gelukkig kun je deze beïnvloeden waardoor de fascia weer soepel kan worden. Beweging is nodig om het gezond te houden en maken. Manipulatieve technieken kunnen helpen de myofasciale regeneratie te verbeteren bij ouderen. Fysieke activiteit is een effectieve manier om de schadelijke gevolgen van veroudering tegen te gaan op de fascia. Op deze manier kun je pijn en de degeneratie tegengaan en je fascia soepel houden.

Beweging is leven!

Wanneer beweging ontbreekt worden onze weefsels, en zo ook de fascia, verkleefd. In zo een geval hebben onze weefsels soms een “boost” nodig om weer op gang te komen! Veroudering kan synoniem zijn met stijfheid, fibrose, pijn, alle momenten waarop de boost nodig kan zijn. Fysieke activiteit en massages houden het bindweefsel en dus de fascia soepel en flexibel.
Massages kunnen invloed hebben op de vochttoename tussen de fascia lagen, dit zorgt voor toename in dikte tussen deze lagen. Hierdoor verbetert het glijsysteem van de fascia en dit maakt het mogelijk om soepeler te bewegen waardoor de spieren efficiënter werken en zelfs in kracht toenemen. Deze massages hebben effect op de circulatie van hyaluronzuur waardoor de viscositeit toeneemt.

Fasciacellen, vooral fibroblasten en myofibroblasten, zijn gevoelig voor de intensiteit, richting, frequentie en duur van de erop uitgeoefende belasting. Manuele behandelingen kunnen deze cellen beïnvloeden door middel van mechanotransductiefenomenen: door fysieke kracht uit te oefenen zal biochemische signalen ervoor zorgen dat de cellulaire activiteit verandert. Zo kan een manuele trekmanoeuvre de oriëntatie en de vorm van myofibroblasten bewerken, maar ook hun gedrag en aanpassingen, door te werken op eiwitsynthese, genexpressie en secretie van ontstekingsmediatoren. Handmatige manoeuvres zoals: trekken, torsies, compressie, rekoefeningen of zelfs wrijvingen kunnen deze mechanosensitieve cellen beïnvloeden (2).

Endermologie

Mechanotransductie is het basismechanisme van endermologie®, een natuurlijke niet-invasieve en pijnloze methode voor de behandeling van bindweefseltransformaties, maar ook voor spier- en bloedsomloop aandoeningen. De mechanische krachten die worden uitgeoefend door de verschillende behandelkoppen van het Cellu M6® medical apparaat beïnvloeden de cellulaire respons.

Deze behandelingen worden gebruikt in verschillende post-trauma of postoperatieve indicaties. Ze vertegenwoordigen een revolutionaire oplossing bij weefselrevalidatie (3). Gecombineerd met manuele therapieën, helpt endermologie® bij het verbeteren van de integere lichaamssystemen en de gezondheid van de fascia.

Om actief te blijven, mobiel en onafhankelijk, is de Huber 360 Evolution de ideale functionele tool. Met de verschillende accessoires, biedt deze ‘on edge’ technologie fysieke activiteit aangepast en gepersonaliseerd voor iedereen. Huber 360 Evolution deelt op in 4 fundamentele oefeningen: flexibiliteit en mobiliteit, dynamische kracht, houding en balans, weerstand.

Er zijn diverse technieken op de markt voor het behandelen van de fascia. Wat uniek is aan LPG is de grote behandelkop met een klep en rol. Zonder enige toegevoegde hulpmiddelen (zoals LED en Laser) is deze techniek in staat om op 100% natuurlijke wijze de diepste weefsellagen te stimuleren.

De grote behandelkop in combinatie met de aanzuiging stimuleert en resoneert tot op elke weefsel laag.


Bronnen:

  1. Du Fascia au système fascial: contributions et enjeux pour la thérapie manuelle. C COURRAUD – Revue Mains Libres, 2019. http://files.medhyg.ch/images%20lison/Mains%20libres/Du%20fascia%20au%20systeme%20fascial…Courraud.pdf
  2. Fascias et tissus conjonctifs : quelle place dans le traitement masso-kinésithérapique en 2020 ? Une revue systématique. Mémoire présenté par Alice Kohut en vue de
    valider l’UE28 dans le cadre de la formation initiale du Diplôme d’Etat de Masseur- Kinésithérapeute. http://memoires.kine-nancy.eu/kohut2020.pdf
  3. Endermologie New Approach in the Medicine Treatment. Mezencevová V. et al.
    Technological Engineering, Volume 14, Issue 1, pp.27-30. Pub Date: October 2017.
  4. Holey LA, Dixon J. Connective tissue manipulation: a review of theory and clinical evidence. J Bodyw Mov Ther. 2014 Jan;18(1):112-8.
  5. https://atsopleidingen.nl/wat-is-fascia-therapie/
  6. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1360859202000670